Bij narcisme denken veel mensen als eerste aan liefdesrelaties of ouders.
Maar ook binnen vriendschappen kunnen ongezonde, manipulatieve en narcistische patronen voorkomen.
Een narcistische vriendschap kan lange tijd moeilijk te herkennen zijn. Er kunnen immers ook veel gezellige momenten zijn en misschien kennen jullie elkaar al jarenlang.
Toch merk je dat de relatie steeds meer energie begint te kosten.
Alles draait uiteindelijk om de ander
Een belangrijk signaal binnen een ongezonde vriendschap is een gebrek aan wederkerigheid.
Wanneer de ander problemen heeft, wordt van jou verwacht dat je luistert.
Je moet beschikbaar zijn.
Meedenken.
Troosten.
Helpen.
Wanneer jij iets over jezelf vertelt, verschuift het gesprek binnen korte tijd weer naar de ander.
Langzaam kun je het gevoel krijgen dat je vooral luisteraar, adviseur en steunpilaar bent.
Competitie in plaats van verbinding
Een gezonde vriend of vriendin kan oprecht blij zijn wanneer jij iets bereikt.
Binnen een narcistische vriendschap kan goed nieuws juist spanning veroorzaken.
Je vertelt enthousiast over een nieuwe baan, relatie of andere prestatie en krijgt bijvoorbeeld terug:
“Leuk hoor, maar zo bijzonder is het toch niet?”
Of de ander begint onmiddellijk over een eigen, grotere prestatie.
Jouw moment krijgt nauwelijks ruimte.
Soms merk je zelfs dat het prettiger voelt om goed nieuws helemaal niet meer te delen.
Persoonlijke informatie wordt tegen je gebruikt
Kwetsbaarheid hoort binnen een goede vriendschap relatief veilig te voelen.
Je deelt onzekerheden, problemen of dingen waar je je voor schaamt omdat je erop vertrouwt dat de ander zorgvuldig met die informatie omgaat.
Wanneer persoonlijke informatie tijdens een ruzie later tegen je wordt gebruikt, kan dat vertrouwen ernstig beschadigen.
Hetzelfde geldt wanneer vertrouwelijke informatie met anderen wordt gedeeld zonder dat jij daarvan weet.
Je voelt je schuldig wanneer je nee zegt
Een vriend of vriendin kan veel van je tijd, aandacht of hulp vragen.
Dat hoeft geen probleem te zijn wanneer er wederzijds begrip bestaat.
Het wordt anders wanneer een simpele grens direct leidt tot:
- verwijten;
- afstand;
- boosheid;
- drama;
- schuldgevoel;
- stiltes.
Je leert daardoor steeds sneller ja te zeggen, zelfs wanneer je eigenlijk geen ruimte hebt.
Roddelen kan een waarschuwingssignaal zijn
Iedereen klaagt weleens over iemand.
Dat is iets anders dan structureel anderen afbreken.
Wanneer iemand voortdurend zeer negatief spreekt over voormalige vrienden, collega’s of ex-partners, kan het verstandig zijn om naar het patroon te kijken.
Vandaag is iemand geweldig.
Een paar maanden later is die persoon ineens verschrikkelijk.
Wanneer dat met bijna iedere relatie gebeurt, zegt dat mogelijk iets over de manier waarop de ander verbinding aangaat.
Er lijkt altijd drama te zijn
Sommige mensen lijken voortdurend midden in conflicten terecht te komen.
Iedere ex was gek.
Iedere voormalige vriend was jaloers.
Iedere collega probeerde hem of haar tegen te werken.
Iedere ruzie is volledig de schuld van iemand anders.
Eén conflict zegt weinig. Wanneer iemand echter in ieder verhaal uitsluitend slachtoffer is en nooit verantwoordelijkheid neemt, kan het verstandig zijn daar kritisch naar te kijken.
Je bent voorzichtig geworden
Misschien merk je dat je steeds meer nadenkt voordat je iets vertelt.
Je vertelt bepaalde successen niet meer.
Je vermijdt onderwerpen waarvan je weet dat ze spanning kunnen veroorzaken.
Je bereidt gesprekken vooraf voor.
Of je denkt na een afspraak urenlang na over wat je verkeerd zou hebben gezegd.
Dat kan iets zeggen over hoe veilig de vriendschap voor jou voelt.
Mag je afstand nemen van een vriend?
Ja.
Je hoeft geen liefdesrelatie met iemand te hebben om grenzen te mogen stellen.
Een jarenlange geschiedenis betekent niet dat een vriendschap voor altijd moet blijven bestaan.
Sommige vriendschappen verbeteren wanneer grenzen duidelijker worden en beide mensen bereid zijn naar hun eigen gedrag te kijken.
Andere relaties blijven dezelfde patronen herhalen.
Je mag zelf bepalen hoeveel ruimte iemand in jouw leven krijgt.
Veelgestelde vragen
Hoe herken je een narcistische vriend?
Let vooral op langdurige patronen zoals gebrek aan wederkerigheid, competitie, manipulatie, jaloezie, kritiek en weinig respect voor jouw grenzen.
Kan iemand met narcistische trekken een goede vriend zijn?
Mensen zijn complex. Het is vaak nuttiger om naar concreet gedrag te kijken dan uitsluitend naar een label. Vraag jezelf vooral af of de vriendschap veilig en wederkerig voelt.
Waarom kan een narcistische vriend jaloers zijn?
Jouw succes kan bij iemand die sterk bezig is met vergelijking, status of bewondering gevoelens van onzekerheid oproepen.
Mag ik afstand nemen van een oude vriend?
Ja. De duur van een vriendschap verplicht je niet om een relatie te behouden die structureel schadelijk of uitputtend voelt.
Hoe beëindig je een toxische vriendschap?
Je kunt grenzen stellen, het contact geleidelijk afbouwen of duidelijk aangeven dat je afstand wilt. Welke aanpak geschikt is, hangt af van jouw situatie.
Herken je jezelf hierin?
Blijf er niet alleen mee rondlopen. Professionele begeleiding kan je helpen om meer inzicht te krijgen in jouw situatie en om stappen te zetten richting meer rust, duidelijkheid en regie.
Neem gerust contact op voor ondersteuning en een vrijblijvend kennismakingsgesprek.